Th.S Đào Thị Thanh Thúy

Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên ngày càng gia tăng, các doanh nghiệp sản xuất đang chịu áp lực nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên vật liệu, giảm chất thải và phát thải khí nhà kính. Kế toán chi phí dòng nguyên vật liệu (MFCA) giúp doanh nghiệp nhận diện và lượng hóa chi phí gắn với dòng sản phẩm và tổn thất vật chất, qua đó hỗ trợ cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên. Bên cạnh đó, kế toán carbon cung cấp thông tin về lượng phát thải khí nhà kính, tạo cơ sở cho doanh nghiệp kiểm soát và giảm phát thải. Nhật Bản là quốc gia có nhiều kinh nghiệm trong ứng dụng MFCA, kế toán Carbon và quản trị hiệu quả tài nguyên gắn với mục tiêu môi trường. Tại Việt Nam, nghiên cứu và áp dụng MFCA đã có những bước tiến nhưng việc kết nối thông tin về tổn thất vật liệu với thông tin phát thải carbon còn hạn chế. Vì vậy, nghiên cứu này phân tích về MFCA và kế toán carbon tại Nhật Bản, từ đó đề xuất một số kinh nghiệm vận dụng phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm phát thải tại các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam.

Từ khóa: Kế toán chi phí dòng nguyên vật liệu (MFCA), kế toán Carbon, kế toán môi trường

1. Cơ sở lý luận

1.1 Kế toán chi phí dòng nguyên vật liệu (MFCA)

 Kế toán chi phí dòng nguyên vật liệu (Material Flow Cost Accounting – MFCA) là một phương pháp thuộc kế toán quản trị môi trường, hướng tới việc cung cấp thông tin đồng thời về sự vận động của vật chất và các nguồn lực kinh tế gắn với quá trình sản xuất. Khác với cách tiếp cận kế toán chi phí thông thường, MFCA không chỉ quan tâm đến chi phí hình thành sản phẩm mà còn chú trọng phần nguyên vật liệu không được chuyển hóa thành sản phẩm cuối cùng. Việc theo dõi hai dòng đầu ra này giúp doanh nghiệp nhận diện rõ hơn những nguồn lực đã được sử dụng nhưng chưa tạo ra giá trị tương ứng.             

Theo ISO 14051, MFCA được xây dựng trên cơ sở lượng hóa dòng nguyên vật liệu tại các công đoạn sản xuất và xác định những chi phí liên quan đến các dòng vật chất đó. Bản chất của MFCA là phản ánh, theo dõi sự lưu chuyển các dòng nguyên vật liệu đầu vào được đưa vào quá trình sản xuất và đo lường các sản phẩm và chất thải (do sự mất mát nguyên vật liệu) dựa trên tính cân bằng của phương trình: Nguyên vật liệu đầu vào = Sản phẩm đầu ra + chất thải (do mất mát nguyên vật liệu). Tính cân bằng trong MFCA được thể hiện khái quát thông qua mô hình MFCA nền tảng theo ISO 14051 (Hình 1). Cách tiếp cận này tạo điều kiện để doanh nghiệp nhìn nhận tổn thất nguyên vật liệu không đơn thuần là vấn đề môi trường mà còn là một vấn đề về hiệu quả kinh tế. Do đó, thông tin MFCA có thể được sử dụng để xác định các công đoạn phát sinh tổn thất lớn, tìm kiếm nguyên nhân và hỗ trợ lựa chọn các giải pháp cải tiến sản xuất.

Thông tin chi tiết bài viết tại đây