CN. Vũ Thị Hà Trang

Bệnh viện đa khoa khu vực Mộc Châu – Tỉnh Sơn La

 Tóm tắt: Trên cơ sở phân tích pháp luật hiện hành và thực tiễn thực hiện pháp luật trên địa bàn tỉnh Sơn La, bài viết nhận diện một số vấn đề có thể phát sinh khi thực hiện tự chủ tài chính đối với bệnh viện công lập ở địa bàn miền núi, từ đó đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật. Thực thực hiện pháp luật ở Sơn La được sử dụng để minh họa và gợi mở vấn đề pháp lý, không nhằm đại diện cho toàn bộ bệnh viện công lập ở khu vực miền núi.

Từ khóa: Tự chủ tài chính; Bệnh viện công lập; Pháp luật về tự chủ tài chính; Hoàn thiện pháp luật.

1. Đặt vấn đề

Tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập là một trong những nội dung quan trọng của quá trình đổi mới cơ chế quản lý và cung ứng dịch vụ công ở Việt Nam. Trong lĩnh vực y tế, cơ chế tự chủ góp phần tăng quyền chủ động của bệnh viện công lập trong khai thác, quản lý và sử dụng nguồn lực, đồng thời gắn quyền tự chủ với trách nhiệm về kết quả hoạt động (Alexander S. Preker & April Harding, 2003). Tuy nhiên, bệnh viện công lập không chỉ là đơn vị cung ứng dịch vụ có thu mà còn thực hiện nhiệm vụ bảo đảm dịch vụ y tế thiết yếu và khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người dân. Vì vậy, tự chủ tài chính trong lĩnh vực này luôn đặt ra yêu cầu giải quyết hài hòa giữa quyền tự chủ của bệnh viện và trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước.

Pháp luật hiện hành đã thiết lập cơ chế phân loại mức độ tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trên cơ sở khả năng tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, cùng với các quy định về nguồn thu, nhiệm vụ chi và phân phối kết quả tài chính. Tuy nhiên, khả năng tự bảo đảm tài chính của bệnh viện không chỉ phụ thuộc vào năng lực quản trị mà còn chịu tác động bởi quy mô dân số phục vụ, nhu cầu sử dụng dịch vụ, điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng phát triển kỹ thuật và đặc điểm địa bàn hoạt động. Vấn đề này thể hiện rõ đối với bệnh viện công lập ở địa bàn miền núi. Địa hình chia cắt, dân cư phân bố không đồng đều, khoảng cách tiếp cận cơ sở khám bệnh, chữa bệnh lớn và điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn có thể hạn chế khả năng mở rộng dịch vụ và tạo nguồn thu. Trong khi đó, bệnh viện vẫn phải duy trì nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực chuyên môn cần thiết để thực hiện nhiệm vụ khám bệnh, chữa bệnh, cấp cứu và bảo đảm nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Do đó, khả năng tự bảo đảm tài chính thấp không phải trong mọi trường hợp đều phản ánh hiệu quả hoạt động thấp của bệnh viện, mà còn có thể xuất phát từ điều kiện khách quan của địa bàn và tính chất nhiệm vụ công mà đơn vị phải thực hiện.

Thực tiễn tại tỉnh Sơn La cho thấy khả năng thực hiện tự chủ tài chính giữa các bệnh viện công lập có sự phân hóa đáng kể trong bối cảnh các đơn vị hoạt động tại những địa bàn khác nhau về dân cư, điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng tạo nguồn thu. Thực tiễn này đặt ra vấn đề cần xem xét liệu cơ chế xác định mức độ tự chủ hiện hành đã phản ánh đầy đủ đặc thù của bệnh viện công lập ở địa bàn miền núi hay chưa và trách nhiệm tài chính của Nhà nước cần được xác định như thế nào đối với những nhiệm vụ y tế thiết yếu tại các địa bàn có khả năng tạo nguồn thu hạn chế.

Thông tin chi tiết tại đây