Phạm Vĩnh Thắng

Trường Đào tạo, Bồi dưỡng, Học viện Ngân hàng

Tóm tắt: Bài viết phân tích toàn diện tác động và hiệu quả của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, trong đó trọng tâm là việc tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA) Các FTA đóng vai trò là “đòn bẩy” thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ nhờ việc xóa bỏ hàng rào thuế quan, mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Đồng thời, áp lực cạnh tranh quốc tế cũng tạo động lực buộc các doanh nghiệp trong nước phải tự cải tiến công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Trên góc độ vĩ mô, hội nhập thông qua FTA thúc đẩy cải cách thể chế, hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với chuẩn mực quốc tế. Tuy nhiên, lăng kính FTA cũng chỉ ra nhiều thách thức nội tại. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt ngay tại thị trường nội địa, cùng các rào cản kỹ thuật khắt khe từ thị trường quốc tế (như tiêu chuẩn xanh, lao động, xuất xứ hàng hóa). Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm tham gia hiệu quả hơn nữa của doanh nghiệp trong quá trình thực thi các FTA

Từ khoá: Doanh nghiệp; Hiệp định thương mại tự do (FTA); Hội nhập; Nhập khẩu; Xuất khẩu;.

1. Hành trình ra biển lớn và thành tựu

Năm 1995, chính thức trở thành thành viên của ASEAN - khởi đầu quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Hiệp định thương mại song phương Việt Nam- Hoa Kỳ, đánh dấu việc bình thường hóa quan hệ kinh tế, thương mại, giữa Việt Nam và Hoa Kỳ là cột mốc quan trọng được ghi nhận.

Tháng 7 năm 2000, bằng việc ký hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ (BTA), Việt Nama đã cam kết chơi theo luật chơi quốc tế, bình đẳng, xóa bỏ phân biệt đối xử giữa hàng hóa, đầu tư trong nước và ngoài nước.

Sau 12 năm kiên trì đàm phán, tháng 01 năm 2007, Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), trở thành thành viên của một sân chơi rộng lớn nhất của thương mại toàn cầu.

Tới nay, Việt Nam đã và đang tham gia 18 hiệp định thương mại tự do (FTA), với trên 60 đối tác  và đang đàm phán 2 FTA. Sự hội nhập sâu rộng đã giúp Việt Nam trở thành một “mắt xích” quan trọng trong mạng lưới quan hệ đối tác của các quốc gia trên thế giới. Và nếu coi hệ thống mạng lưới đối tác và số lượng FTA là tiêu chí xem xét giá trị địa - chiến lược của một nước, thì Việt Nam được đánh giá là quốc gia có giá trị địa - chiến lược cao so với các nước có sức mạnh tổng hợp quốc gia và trình độ phát triển tương tự.

Với việc thực thi các FTA thế hệ mới, được chơi trên một sân chơi đẳng cấp- sân chơi của các “đại gia”, có nhiều cơ hội để kết nối sâu hơn với kinh tế toàn cầu, Việt Nam đã và đang hưởng lợi  từ làn sóng đầu tư mới, tạo lập một nền kinh tế thị trường theo đúng nghĩa của nó. Khung khổ pháp lý của các hiệp định sẽ là khuôn mẫu cho việc vận hành nền kinh tế trong thế kỷ XXI với những quy phạm, quy định cao hơn, toàn diện hơn.

Chi tiết bài viết tại đây