ThS.Đỗ Quốc Bình

Trưởng Khoa Quản lý Kinh doanh - Trường Cao đẳng Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, Giảng viên Khoa Quản lý Kinh doanh - Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội

TS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương

Phát triển bền vững ngày nay được xem là điều kiện tiên quyết để duy trì năng lực cạnh tranh, nâng cao khả năng chống chịu và bảo đảm tăng trưởng dài hạn của quốc gia và doanh nghiệp trong nền kinh tế toàn cầu. Xu thế này được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các cam kết quốc tế về phát triển bền vững, mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), các tiêu chuẩn Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG), yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng cũng như các cơ chế thương mại mới gắn với yếu tố môi trường và carbon. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp sản xuất - vốn là khu vực sử dụng nhiều tài nguyên, năng lượng và tạo ra tỷ trọng lớn giá trị gia tăng của nền kinh tế - đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc mô hình sản xuất, đổi mới quản trị và chuyển đổi sang phương thức phát triển bền vững.

Bài viết nghiên cứu về xu hướng và thực tiễn phát triển bền vững (PTBV) của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam trong bối cảnh thực thi khung ESG. Thông qua việc phân tích các doanh nghiệp tiêu biểu được biểu dương tại Lễ công bố CSI 2025 như Vinamilk, Traphaco, Everpia, Cao su Đồng Nai và Kraft Vina, bài viết làm rõ các thách thức về chi phí đầu tư, rào cản kỹ thuật và lộ trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh của doanh nghiệp. Kết quả cho thấy việc áp dụng bộ chỉ số CSI không chỉ giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro tốt hơn mà còn gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp trọng tâm để thúc đẩy phát triển bền vững trong sản xuất; kiến nghị đối với Chính phủ, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả thực hành phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Từ khóa: Phát triển bền vững, ESG, Doanh nghiệp, Sản xuất, CSI 2025.

1. Đặt vấn đề

Trong kỷ nguyên hậu đại dịch và trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt với các thách thức ngày càng gia tăng như biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên, gián đoạn chuỗi cung ứng, bất ổn địa chính trị và áp lực chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, phát triển bền vững không còn là “lựa chọn” mang tính trách nhiệm xã hội đơn thuần mà đã trở thành “điều kiện sống còn” mang tính định hướng chiến lược của nhiều quốc gia và cộng đồng doanh nghiệp trên thế giới.

Tại Việt Nam, định hướng phát triển bền vững đã được lồng ghép ngày càng sâu rộng trong các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030 đã đặt ra những cột mốc và mục tiêu quan trọng. Cùng với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ chịu áp lực tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế mà còn phải chủ động nâng cao năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu của thị trường, thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng xanh. Trong đó, Bộ Chỉ số Doanh nghiệp bền vững (Corporate Sustainability Index - CSI) được xem là một công cụ quản trị quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá mức độ thực hành phát triển bền vững trên các trụ cột kinh tế, môi trường, xã hội và quản trị; đồng thời định hướng cải thiện hiệu quả hoạt động theo chuẩn mực phát triển hiện đại. Hội nghị CSI 2025 vừa qua là minh chứng cho sự cam kết mạnh mẽ của khối sản xuất trong việc hiện thực hóa Net Zero vào năm 2050.

Sau hơn một thập kỷ triển khai, việc áp dụng CSI tại Việt Nam đã bước đầu góp phần hình thành tư duy quản trị bền vững trong cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt ở khu vực sản xuất. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách giữa nhận thức và hành động; nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn về nguồn lực, năng lực quản trị, khả năng đo lường và tích hợp các tiêu chí bền vững vào chiến lược phát triển. Điều này đặt ra yêu cầu cần nghiên cứu sâu hơn về mối liên hệ giữa xu thế phát triển bền vững toàn cầu với thực tiễn áp dụng CSI tại doanh nghiệp Việt Nam nhằm nhận diện cơ hội, thách thức và đề xuất các định hướng thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh nhằm nâng cao hiệu quả thực hành phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Thông tin chi tiết bài viết tại đây