Tăng cường tận dụng Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Ấn Độ: Cơ hội, thách thức và hàm ý đối với xuất khẩu của Việt Nam
08:07 - 14/05/2026
TS. Lê Thị Mai Anh
Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
Tóm tắt: Ấn Độ hiện là một trong những nền kinh tế lớn và tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với nhu cầu nhập khẩu lớn và ngày càng đa dạng. Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tận dụng hiệu quả các FTA, Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN – Ấn Độ (AITIGA) được xem là một khuôn khổ quan trọng nhằm thúc đẩy thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Ấn Độ. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy mức độ tận dụng ưu đãi từ Hiệp định còn chưa tương xứng với tiềm năng. Bài viết phân tích đặc điểm thị trường Ấn Độ, tình hình thực thi AITIGA, các khó khăn trong quá trình tận dụng Hiệp định của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả xuất khẩu sang thị trường Ấn Độ trong bối cảnh AITIGA đang được ASEAN và Ấn Độ rà soát, nâng cấp.
Từ khóa: AITIGA, Việt Nam, Ấn Độ, xuất khẩu, FTA, ASEAN – Ấn Độ.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tận dụng hiệu quả các FTA có ý nghĩa quan trọng đối với Việt Nam.
Ấn Độ hiện là nền kinh tế có quy mô lớn hàng đầu thế giới, đồng thời là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất châu Á. Với dân số hơn 1,4 tỷ người, tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng và nhu cầu nhập khẩu lớn, Ấn Độ được đánh giá là thị trường tiềm năng đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam.
Trong quan hệ kinh tế khu vực, AITIGA có hiệu lực từ năm 2010 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc thúc đẩy thương mại hàng hóa giữa ASEAN và Ấn Độ thông qua cắt giảm thuế quan và thiết lập các quy tắc thương mại chung. Sau hơn một thập kỷ thực thi, thương mại ASEAN – Ấn Độ đã có bước phát triển tích cực. Tuy nhiên, mức độ tận dụng ưu đãi từ Hiệp định trong thực tế vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh Ấn Độ gia tăng sử dụng các biện pháp phi thuế quan và các công cụ bảo hộ thương mại.
Trong giai đoạn hiện nay, ASEAN và Ấn Độ đang tiến hành rà soát, nâng cấp AITIGA. Quá trình này sẽ tác động trực tiếp tới khả năng duy trì và mở rộng thị phần của hàng hóa Việt Nam tại thị trường Ấn Độ trong thời gian tới. Do đó, việc đánh giá thực trạng thực thi AITIGA và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tận dụng Hiệp định có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.
